श्रावण महिना २०२५ | महाराष्ट्रातील पारंपरिक पंचांगानुसार श्रावण मास Marathi Shrawan Mahina 2025
महाराष्ट्रात पारंपरिक मराठी पंचांगानुसार श्रावण महिना अत्यंत पवित्र आणि भक्तिपूर्ण मानला जातो. हा वर्षातील पाचवा महिना असून, २०२५ मध्ये श्रावण मास २५ जुलैपासून सुरू होऊन २३ ऑगस्ट २०२५ पर्यंत असेल. या काळात धार्मिक विधी, उपवास, व्रते आणि विविध पूजांचा मोठा उत्साह असतो.
श्रावण मासाची सुरुवात
श्रावण महिन्याची सुरुवात २५ जुलै रोजी रात्री १२:४१ वाजता होते. हा महिना विशेषतः शिवभक्ती, तीर्थयात्रा, भजन, कीर्तन आणि सात्त्विक जीवनशैलीसाठी प्रसिद्ध आहे. अनेक भक्त या महिन्यात मांसाहार, मद्यपान व सर्व प्रकारचे व्यसन सोडून देतात.
श्रावण मासातील सातही दिवसांचे पूजन:
सोमवार – भगवान शिवाची पूजा (सोमवारी व्रत)
मंगळवार – मंगल गौरी व्रत, विशेषतः विवाहित स्त्रियांसाठी
बुधवार – बुध ग्रह पूजन
गुरुवार – बृहस्पती पूजन
शुक्रवार – जरा जीवंतिका व्रत – संतती सुखासाठी
शनिवार – मारुती (हनुमान) पूजन
रविवार – आदित्य पूजन (सूर्य नारायण)
व्रते आणि नियम :
श्रावण महिन्यात विशेष उपवास, पूजाअर्चा व संयमाचे पालन केले जाते. काहीजण दररोज उपवास करत एकदाच अन्न घेतात, तर काही लोक केवळ सात्त्विक अन्नाचाच स्वीकार करतात.
या काळात अनेक महिला शुक्रवारी जरा जीवंतिका पूजन करतात, संततीच्या आरोग्यासाठी.
श्रावण महिन्याच्या काळात व्रते करणाऱ्यांसाठी हा काळ संयमाचा, साधनेचा आणि सेवा-भक्तीचा असतो.
श्रावण महिना – शुक्ल व कृष्ण पक्ष
शुक्ल पक्ष (चंद्राचा वाढता काळ) : २५ जुलै ते ९ ऑगस्ट
कृष्ण पक्ष (चंद्राचा कमी होणारा काळ) : १० ऑगस्ट ते २३ ऑगस्ट
पौर्णिमा आणि अमावस्या :
श्रावण पौर्णिमा : ९ ऑगस्ट
सुरू : ८ ऑगस्ट दुपारी २:१२ वाजता
समाप्त : ९ ऑगस्ट दुपारी १:२५ वाजता
याच दिवशी रक्षा बंधन, नारळी पौर्णिमा, आणि ऋग श्रावणी साजरी केली जाते.
श्रावण अमावस्या : २३ ऑगस्ट
सुरू : २२ ऑगस्ट सकाळी ११:५६ वाजता
समाप्त : २३ ऑगस्ट सकाळी ११:३६ वाजता
या दिवशी पोळा सण आणि पिठोरी अमावास्या साजरी केली जाते.
श्रावण महिन्यातील एकादशी :
पुत्रदा एकादशी : ५ ऑगस्ट
अजा एकादशी : १९ ऑगस्ट
श्रावण महिन्यातील प्रदोष व्रत :
प्रदोष व्रत : ६ ऑगस्ट
प्रदोष व्रत : २० ऑगस्ट
श्रावण महिन्यातील प्रमुख सण आणि व्रते :
मधुश्रावणी तृतीया : २७ जुलै
दुर्वा गणपती व्रत : २८ जुलै
नाग पंचमी : २९ जुलै
कल्कि जयंती : ३० जुलै
दुर्वाष्टमी : १ ऑगस्ट
वरलक्ष्मी व्रत : ८ ऑगस्ट
ऋग श्रावणी, नारळी पौर्णिमा व रक्षा बंधन : ९ ऑगस्ट
श्रीकृष्ण जन्माष्टमी : १५ ऑगस्ट
दहीहंडी आणि गोपालकाला : १६ ऑगस्ट
विशेष लक्षात घेण्यासारखे :
संकष्टी चतुर्थी : १२ ऑगस्ट – चंद्रोदय रात्री ९:०० वाजता
श्रावण महिना रोगप्रतिकारासाठीही महत्त्वाचा मानला जातो, कारण याकाळात मान्सूनमुळे विविध रोगांची शक्यता असते. त्यामुळे आहार संयम, उपवास आणि सात्त्विक आचरणाचे पालन केले जाते.
श्रावण महिना म्हणजे भक्ती, साधना, संयम आणि पवित्रतेचा संगम. या काळात भगवान शंकराची उपासना, विशेष व्रते व सण हे आपल्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा एक अविभाज्य भाग आहेत. आपल्या जीवनात श्रद्धा, संयम आणि सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करणारा हा महिना प्रत्येक हिंदूने अनुभवावा.
हर हर महादेव!
शुभ श्रावण मास!